Rock Müzik Tarihinin Kısa Özeti

Blues etkisi

19. yüzyılda güçlü bir tarım ekonomisine sahip olan Amerika’ nın özellikle güneyinde tarım işçilerini oluşturan çoğunlukla zenci köleler, ezilmişliklerini, hüzünlerini, umutlarını, sevinçlerini kısaca kendilerini ifade etmek için tarlalarda söyledikleri şarkılara “blues” adını verdiler. Kökleri, zencilerin anavatanı olan Afrika’ ya dayanan Blues Müziği, önce Rock’n Roll’ un ve daha sonra da kalıcı olarak Rock müziğin temellerini oluşturdu ve hemen hemen tüm Rock müzisyenlerini etkiledi.
Amerikan iç savaşından sonra köleliğin kaldırılmasıyla blues müziği, 20 yüzyıl başlarından itibaren yaygınlaşmaya ve Amerikan popüler kültürünü etkilemeye başladı. 1950’ lere gelindiğinde ise yalnız siyahların değil, beyaz müzisyenlerin de icra etmeye başlamasıyla blues, çok daha geniş kitleler tarafından dinlenmeye başlamıştı. Müzikal altyapı biraz daha güçlenerek, zenginleşerek Rhtym & Blues ‘ e dönüştü. Bu dönüşümde vokal olarak, Hristiyanlaştırılan siyahi toplumun kliselerde söylediği dînî “gospel” müziğinin de etkisi vardır. O dönemlerde Muddy Waters, John Lee Hooker, B.B. King, Buddy Guy gibi sanatçıların yaptıkları başarılı çalışmalar, bu müziğin Amerikan toplumunda ve dünyada popülerleşmesinde pay sahibi oldu.

Rock’n Roll yılları

2. Dünya savaşının bitişini izleyen yıllar ise, Rock’n Roll müziğin ilk filizlendiği yıllardır. 5 yıl süren dünya savaşının gerginliğinden bunalan dünya kent toplumları ve özellikle gençlik, müzikal yeniliği ve eğlenceyi Rock’n Roll da buldular. 1950 lerde, hızla yayılan bu müzik ve beraberinde dans türü ile popüler müziğin toplumlar üzerindeki etkisini hissettirmeye başladı. Chuck Berry (“Roll Over Beethoven” , “Rock and Roll Music”, “Johnny B. Goode”) , Jerry Lee Lewis(“Great Balls of Fire”, “Whole Lotta Shakin’ Goin’ On”, “Breathless”), Little Richard (“Long Tall Sally”, “Tutti Frutti”, ”Lucille”, ”Good Golly Miss Molly”) , Carl Perkins(“Blue Suede Shoes”) gibi Rock’n Roll sanatçıları da, bu müziğin tüm dünyada yaygınlaşmasında ve popülerleşmesinde önemli rol oynadılar. Bu yılların en etkili müzisyeni şüphesiz tüm dünyada ilk akla gelen isim olan Elvis Presley’ oldu. 1956 yılında “HeartBreak Hotel” ile parlayan ünü “Hound Dog”, “Jailhouse Rock”, “It’s Now or Never” ve daha birçok unutulmaz parçayla zirveye ulaştı.

Beatles, İngiltere ve Rock Müziğin doğuşu

Aynı yıllarda, 50 lerin sonlarına doğru Blues ve Rock’n Roll rüzgârı İngiltere’ de de esmeye başlamıştı. Ancak henüz daha çok bir alt kültür ögesi olarak kabul ediliyor ve çoğunlukla kenar mahalle barlarında icra edilen bir nevi yeraltı “underground” eğlencesi olarak görülüyordu.
Bir liman kenti olan Liverpool, Amerika’ dan gelen gemiler ve gemicilerden sağlanan plakların etkisiyle önce “Skiffle” daha sonra da “Mersey Beat” denilen bir müzik türünün doğuşuna sahne oluyordu. İşte bu türde müzik yapan birçok grup arasından 4 kişilik (Lennon, Mccartney, Harrison, Starr) bir grup sıyrılarak tüm Rock müzik tarihini derinden etkilemeyi başardı. The Beatles, 1962 de ilk çıkardıkları plaklarından itibaren dağıldıkları 1970 e kadar ve bugün dahi, rock müzik tarihindeki çağdaşları ve kendilerinden sonraki birçok grubu ve sanatçıyı etkileyecek son derece özgün müzikler yaptılar ve aynı zamanda popüler kültür ikonu oldular. Özellikle o dönemde giyimleri, saç stilleri, yaptıkları ile dünya gençliğini etkilediler. Çıkarttıkları albümler; Please Please Me (1963), With the Beatles (1963), A Hard Day’s Night (1964), Beatles For Sale (1964), Help! (1965), Rubber Soul (1965), Revolver (1966), Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967), Magical Mystery Tour (1967), The Beatles –White Album (1968), Yellow Submarine (1969), Abbey Road (1969), Let It Be (1970). O dönemde hiçbir grubun veya şarkıcının ulaşamadığı müzikal popülerliklerini bugün hâlâ sürdürüyorlar.
1960’ lar, Beatles ve devamında diğer İngiliz grup ve şarkıcılarının tam olarak Blues ve Rock’n Roll’ u harmanlayarak kendi kültürel altyapılarını da eklemesiyle özgün olarak Rock müziğin temellerini attıkları yıllardır. Müzik tarihine damga vuracak diğer gruplar ve şarkıcılar; The Rolling Stones (“Satisfaction”,”Jumpin’ Jack Flash”,”Paint It Black”,”Angie”), The Animals (“The House Of The Rising Sun”, ”Don’t Let Me Be Misunderstood”,”It’s My Life”), The Who(“My Generation”,”Happy Jack”,”Baba O’Railey”), The Troggs (“Wild Thing”,”I Can’t Control Myself”), The Hollies, Manfred Mann, Herman’s Hermits, Dave Clark Five ve daha birçok grup birbiri ardına boy göstermeye başladı. Rock müziği doğmuştu.
Özellikle elektrogitarın daha etkin kullanımı, basların ve davul ritmlerinin sertleşmesi ile birlikte olağanüstü yaratıcılık, sanatsal kaygılar, sözlerdeki şiirsellik ve toplumsal mesajlar, deneysel birçok türün ortaya çıkarak adeta bir Rönesans dönemi yaşanmasını beraberinde getirdi.

Progressive Rock

1967 tarihli Beatles albümü “Sgt. Pepper’s Lonely Heart Club Band”, Psychedelic/Progressive Rock türünün ilk örneği kabul edilir. 700 saatli stüdyo çalışmasıyla kaydedilen bu albüm aynı zamanda müzik otoritelerince tüm zamanların en iyi rock albümü ve tümü bir anlamsal bütünlük oluşturan şarkılardan oluşan ilk konsept albüm olarak değerlendirilir.
Bu etkilerle önceleri “Underground” daha sonra “Psychedelic Rock” olarak adlandırılan türler bugün Rock müzik tarihine kilometre taşı olan birçok önemli grubun ilk temel malzemesi oldu.
Rock müziğin sınırlarını zorlayan, sanatsal kaygıların öne çıktığı, şarkı sözlerindeki felsefi yaklaşımlarla, müzikteki değişik soundların ve elektronik denemelerin yapıldığı “Progressive Rock” türünde King Crimson, Yes, ELP, Jethro Tull gibi İngiliz grupları bu türün en seçkin örneklerini 60’ ların sonlarından itibaren ortaya çıkardılar.
Bütün bu ögeleri kendi tarzlarıyla geliştirerek rock müzik tarihinde özgün bir yere sahip olan Pink Floyd, deneysel çalışmalarıyla öne çıkar. Özellikle “Echoes”, “Dark Side of the Moon”, “Animals”, “The Wall”, “Wish You Were Here” albümleri, Roger Waters’ ın şarkı sözlerindeki, David Gilmour’ un gitar sololarındaki yaratıcılık ve melodik etkinliği ile ön plana çıktı.
Jethro Tull, Ian Anderson liderliğinde “Thick As A Brick”, “A Passion Play”, King Crimson, Robert Fripp liderliğinde “In The Court of Crimson King”, “Red”, Emerson, Lake & Palmer, “Tarkus”, “Trilogy”, Yes grubu ise “Fragile”, ”Close to the Edge” gibi örneklerini verebileceğimiz albümlerle Progressive Rock tarihine unutulmaz eserler bıraktılar.

Hard Rock

Şarkı ritmlerinin ve gitar tonlarının The Who, Rolling Stones, The Troggs, Cream, Yardbirds gibi gruplarla birlikte daha da sertleşmesi 60’ ların ortasından itibaren “Hard Rock” olarak adlandırılacak olan Rock müziğin daha sert türünün doğuşunu beraberinde getirdi. Bu türün ilkleri ve öncüleri olarak, en önemli ve kalıcı gruplar; Deep Purple, Led Zeppelin, Black Sabbath, Nazareth ortaya çıktılar.
Bu grupları oluşturan müzisyenler, virtüözlük düzeyinde entrüman hâkimiyetleri, bestelerinde ve şarkı sözlerinde, özellikle gitar riflerindeki özgünlük ve yeniliklerle öne çıkıyorlardı. Deep Purple’ ın, “Black Night”, “Smoke On The Water”, “Highway Star” gibi parçalarındaki gitarist Ritche Blackmore’ un, Led Zeppelin’ in “Stairway To Heaven”, “Black Dog”, “Whole Lotta Love” gibi parçalarındaki gitarist Jimmy Page’ in gitar rifleri ve soloları, bugün hâlâ rock müzik tarihinin unutulmazlarındandır.

İngiliz İstilası (British Invasion) ve Amerika

İngilizlerin Rock müzikteki üstünlüğü 60’ larda öylesine ön plana çıkar ki, bu akım Amerika’ da “British Invasion” (İngiliz işgali) olarak adlandırılır. Özellikle Beatles ile başlayan, devamında Rolling Stones, Animals, Who, Zombies, Kinks, Tremeloes, Dave Clark Five, Hollies, Herman’s Hermits ve daha birçok İngiliz grubu ve şarkıcısı, Amerika müzik listelerine girmeyi ve önemli bir dinleyici kitlesine sahip olmayı başarırlar.
Amerika’ da Vietnam Savaşı’ nın etkisiyle oluşan savaş karşıtı protest akım, aynı zamanda “Beat” ve “Hippy” kuşağının müzikte yansıması kendini önce 1967 de Monterey Pop Festivalinde daha sonra da 1969 daki “Woodstock” festivalinde bulur. Bu akımın en temel felsefeleri savaş karşıtlığı ve cinsellikte özgürlük, sloganı ise “Make Love, Don’t War” (Savaşma seviş) olmuştur. Rock müzik tarihinde önemli bir kilometre taşı olan bu festivallere katılan ve birçoğu o yıllarda yeni ünlenen grup ve şarkıcıların bazılarını sayarsak: Jimi Hendrix, Joan Baez, Janis Joplin, Carlos Santana, C.C. Revival, The Who, Jefferson Airplane, Joe Cocker, Ten Years After, Blood, Sweat & Tears, Crosby, Stills, Nash&Young, Simon & Garfunkel, Eric Burdon & The Animals, Al Kooper, The Byrds, Otis Redding, Ravi Shankar, Grateful Dead, The Mamas & The Papas, Scott McKenzie.
Bu festivallerin en önemli yıldızlarından Jimi Hendrix, rock müzik tarihinin en önemli müzisyenlerindendir ve bugün neredeyse tüm müzik otoritelerince, gelmiş geçmiş en büyük rock gitaristi olarak kabul edilir. Amerikalı olmasına rağmen önce İngiltere’ de ünlenmiş, Jimi Hendrix Experience adını verdiği 3 kişilik gurubu ile “Red House”, “Purple Haze”, “Hey Joe”, “Little Wing” ve daha birçok unutulmaz parçayı rock müziğe kazandırmış, kendinden sonraki birçok gitaristi de tekniğiyle ve tarzıyla etkilemiştir.
60’ ların başlarından itibaren Bob Dylan’ ın öncülüğünü yaptığı folk-rock akımı da özellikle Amerika’ da etkili olmaya başladı. Joan Baez, Leonard Cohen, Cat Stevens, Donovan gibi şarkıcılar, The Byrds (Mr Tambourine Man) , Jefferson Airplane (Somebody to Love, White Rabitt) , Mamas & the Papas (California Dreamin’, Monday Monday) , Peter, Paul & Mary (I Dig Rock and Roll Music) gibi gruplar da bu türde başarılı örnekler verdiler. Bob Dylan bir akustik gitar ve ağız armonikası ile söylediği “Blowin’ In The Wind”, “Mr. Tamborine Man”, “The Times They Are a-Changin” gibi şarkılarla başladığı müzik hayatında, elektrogitar ve rock müzik enstrümanlarını kattığında hayranlarından büyük tepki aldı. Ancak yazdığı “Knockin’ On Heaven’s Door”, Like a Rolling Stone”, “All Along The Watctower”, “Like A Hurricane”, “Forever Young” gibi şarkılardaki şiirsel, politik, sosyal, felsefi şarkı sözleri onu büyük bir ozan, rock müzik tarihinin en önemli şarkı yazarlarından biri yaptı.
Aykırı, uçuk şarkılarla ünlendi The Doors. Şiirsel şarkı sözleri, solistleri Jim Morrison’ un ön plana çıkan sahne gösterileriyle “Light My Fire”, “The End”, “L.A. Woman”, “Break on Through (To the Other Side)”, “Riders on the Storm” gibi parçaları bugün hâlâ gençliğin isyankâr gözdesi olmaya devam ediyorlar.
Country şarkıcısı Linda Ronstad’ ın grubu olarak bir araya gelen The Eagles, daha sonra kendi çalışmalarına yönelerek Country Rock tarzında “Tequila Sunrise”, “Desperado”, “Take It Easy”, daha sonra ”Hotel California”, “One Of This Nights”,”Life In The Fast Lane” gibi başarılı rock parçalarına ses verdiler.

Metal/Heavy Metal ve Rock müziğin diğer türevleri

Hard Rock, 70 lerin ortalarından itibaren evrilerek ve çok daha sertleşerek Metal, Heavy Metal gibi isimlerle olarak adlandırılacak türlerin doğmasına yol açtı. Iron Maiden, Motörhead, AC/DC, Aerosmith, Kiss, Metallica, Guns’n Roses gibi gruplar bu türün başarılı örneklerini verdiler.
Rock ayrıca, Punk(Sex Pistols, Iggy Pop, The Ramones, The Clash, Sonic Youth) , Grunge (Nirvana, Alice in Chains, Pearl Jam, Soundgarden), Gothic, Experimental gibi birçok alt türeve de ayrılır.
Sonuç olarak rock müzik, son 50 yılın dünyasında özellikle genç kuşakları en geniş haliyle etkileyen ortak kültürel paydalardan biri olmuştur. O, her yaştan gençlerin sevgi, aşk, hüzün, sıradanlığa karşı, düzene isyan çığlıklarının, duygularının bir aracı.
Eylül, 2012

Bunları da beğenebilirsiniz:

Bir Cevap Yazın